Inspiratie,  Interview

Officier van Justitie en topscheidsrechter Shona Shukrula: ‘’Het is een uitdaging om in iets te vervullen waar mensen vaak niet tevreden over zijn’’

Op 5 september 2020 schreef Shona Shukrula geschiedenis door als eerste vrouwelijke vierde official in het betaald voetbal te debuteren. Daar ging een lange weg met ups en downs aan vooraf. Op achttienjarige leeftijd floot ze haar eerste wedstrijden voor de KNVB. In gesprek met Esther vertelt Shona over haar onuitputtelijke drive om de top te bereiken, leiderschap en het moment dat ze voor het eerst een toga aan mocht trekken.

Hoe is jouw loopbaan als scheidsrechter verlopen?
Ik was 15 jaar toen ik begon met voetballen bij AFC’34 Alkmaar. Ik voetbalde bij de meiden, maar ik trainde mee bij de jongens. Op een gegeven moment vroeg de club of ik wedstrijden wilde fluiten bij de E’tjes en de F’jes. Dat wilde ik wel doen. Ik groeide vanwege de complimenten die ik kreeg en de enthousiaste opmerkingen van ouders. Dat ontwikkelde zich steeds verder en dus ging ik vaker wedstrijdjes fluiten. AFC vroeg of ik een KNVB cursus wilde doen. Ik kon dan gewoon blijven fluiten bij de club. Inmiddels was ik al een keer geopereerd aan mijn meniscus.
Na de zeven cursusavonden kwamen er twee mannen van de KNVB langs om diploma’s uit te reiken. Die hadden gehoord: ‘’Er zit een talentvol meisje in Alkmaar.’’ Diezelfde avond hebben ze mij eigenlijk binnengehaald. Ik kwam ’s avonds thuis en zei tegen mijn moeder: Ik heb toegezegd om volgend jaar bij de KNVB te gaan fluiten. Mijn meidenteam viel datzelfde jaar uit elkaar. Ik was erg trouw aan AFC’34 en wilde dus niet bij een andere club gaan voetballen. De tweede operatie voor mijn meniscus stond inmiddels ook weer op het programma. Uiteindelijk ben ik dus wedstrijden gaan fluiten. Overigens heb ik nog wel jarenlang training gegeven bij AFC aan de jongens. Ik wil heel graag met voetbal bezig zijn.

Wat houdt dat in, fluiten voor de KNVB?
Dat betekent dat je vanaf de seizoenstart elke zaterdag ingezet wordt om wedstrijden te leiden. Toen was dat nog in Noord-Holland. Ik ging bijvoorbeeld naar Hoorn, Enkhuizen, Medemblik, etc. Alle dorpen en steden rondom Alkmaar ging ik af. Mijn ouders gingen mee, ik was net achttien en had nog geen rijbewijs. Dat was nog in de tijd dat je naar routeplanner.nl ging om de route uit te printen. Ik zat dan met die printjes in de auto.

Bij de senioren begon ik weer helemaal onderaan. Dat was wel anders. Daar heb ik zelfs gaatjes in het net staan repareren tijdens de warming-up

En over welk niveau hebben we het dan?
Je begint gewoon bij de D- of C-pupillen. Veel wordt door ouders gefloten, daarna komen er pas KNVB scheidsrechters. Op een gegeven moment ging ik richting de top van de jeugd en zei de KNVB: ‘’Wacht even, jij kan nu doorgaan, maar dat heeft voor ons niet zo heel veel zin.’’ Je hebt twee piramides qua leeftijd: de jeugd en de senioren. Ik ging dus naar de seniorenpiramide, want die andere weg in de jeugd liep dood. Bij de senioren begon ik weer helemaal onderaan. Dat was wel anders. Daar heb ik zelfs gaatjes in het net staan repareren tijdens de warming-up. Of dan wilde je beginnen met de wedstrijd en zag je dat er nog geen hoekvlaggen stonden. Spelers die uit de kroeg rolden en dan stond ik daar met mijn goede gedrag op het veld. Maar ik vond het heel leuk!

Wat vind je er zo leuk aan?
Ik houd van leiding geven, maar ik houd vooral van presteren. Ik heb altijd de ambitie gehad om de top te bereiken en een goede prestatie neer te zetten. Mensen zijn over het algemeen niet tevreden over scheidsrechters. Het is normaal dat er na afloop wordt gezegd: ‘’De scheidsrechter was slecht.’’ Of: ‘’Het kwam door de scheidsrechter.’’ Maar moet je jezelf eens voorstellen dat beide teams van het veld afstappen en zeggen: ‘’Maar, de scheidsrechter was goed vandaag.’’ Als je dat voor elkaar krijgt, dan heb je niet zomaar iets goeds gedaan, maar dan heb je het ook écht goed gedaan. Het is een uitdaging om in iets te vervullen waar mensen vaak niet tevreden over zijn. Je kan het wel een beetje vergelijken met de rol van Rutte. Veel mensen zijn ontevreden, maar je doet het nooit goed op zo’n plek. Vooral nu niet. Maar op het moment dat je iedereen wel tevreden kan krijgen, is dat mooi. Dat is ook zo met fluiten.

Soms moet je de eerste emotie even laten komen en daarna iemand vermanen voordat je gelijk met kaarten gaat lopen smijten. Het is echt mensenwerk

Wat voor eigenschappen heb je nodig om een goede scheidsrechter te worden op jouw niveau?
Je moet sowieso talent hebben om te fluiten en natuurlijk ook kennis hebben van de spelregels. Je moet een dikke huid hebben, een leider zijn. Maar je moet ook communicatief vaardig zijn. Je moet met mensen kunnen praten, begrijpen wat er speelt, maar je moet ook kunnen omgaan met mensen van verschillende komaf die anders reageren op bepaalde situaties. Ik heb in de Utrechtse wijk Ondiep bepaalde wedstrijden geleid met een ander soort slag mensen dan hier in Alkmaar. Soms moet je de eerste emotie even laten komen en daarna iemand vermanen voordat je gelijk met kaarten gaat lopen smijten. Het is echt mensenwerk.

Waar ben je als vrouw tegenaan gelopen in de voetbalwereld?
Door de jaren heen ben ik veranderd in dat standpunt. In de jeugd is het allemaal leuk en aardig, daar heb ik er niet echt iets van gemerkt. Maar vanaf de vierde klasse werd er veel nadruk op gelegd: ‘’Wow, je bent een vrouw, klein en een pittig ding’’. In het begin was het soms nog cynisme. Ik haalde mijn schouders op: ik ga gewoon fluiten en ik zie het na de wedstrijd wel joh. Het heeft mij nooit echt geraakt, maar ik heb het wel onthouden. Als ik geïnterviewd werd vroeg men altijd: ‘’Wat is het verschil dan?’’ Ik zei altijd: Mannen schreeuwen minder hard en accepteren meer mijn beslissingen. Ik heb altijd een pro-vrouw campagne gevoerd in mijn interviews.

Inmiddels ben ik terug gekomen op de opvatting dat als je een vrouw bent, het makkelijker is om wedstrijd te leiden. Ik begon op een hoger niveau te fluiten en merkte dat als ik een verkeerde penalty gaf, ze alsnog verhaal kwamen halen. Als je een goede beslissing maakt, dán hoor je ze niet. Ik word dus gewoon beoordeeld door de spelers op het feit of ik het goed doe. Als ik dus een wedstrijd verpest of uit de hand laat lopen, dan maakt het mensen echt helemaal niet meer uit dat ik een vrouw ben. Sterker nog, dan kan je zelfs zeggen: Omdat ze een vrouw is.

Wat denk je dat de reden is dat er zo weinig vrouwen scheidsrechter zijn op jouw niveau?
Het begint eigenlijk al bij de vraag: Waarom zijn er weinig vrouwelijke scheidsrechters? Als je die vraag beantwoordt, dan kom je er al achter waarom er weinig vrouwen op mijn niveau zitten. In Nederland zijn er volgens mij 42 vrouwen die voor de bond fluiten. Maar het gaat over de vrouwen die bij hun club fluiten, daar begint het. Als meiden voor de club gaan fluiten en het leuk vinden, dan vindt er een kleine procentuele doorstroming naar boven plaats, naar de bond. Vanaf de bond kunnen ze verder omhoog groeien. Maar, waarom gaan meiden niet fluiten bij de club? Als we het over scheidsrechters hebben, denken we niet met z’n allen: jottem! Nee, want je wordt soms uitgescholden en uitgekafferd. Iedereen wil Lionel Messi of Lieke Martens worden, maar niemand wil die wedstrijden gaan leiden.

Wat je moet doen bij clubs met vrouwenteams, is tegen de meiden van C1 zeggen: We gaan allemaal een wedstrijdje fluiten. Kies een vriendinnetje uit, ga bij elkaar kijken en maak het leuk! Zorg voor een veilig sportklimaat bij je club en misschien ontdekken meiden wel dat het leuk is en stromen ze door naar boven. Maar doordat die aanwas er helemaal niet is, krijg je ze niet in de top. De KNVB wil het wel, maar niet ten koste van alles. Ik heb mijn eigen promoties en testen moeten behalen. Wat ik wel moet aangeven; als je eenmaal bovenin zit en je wil het betaald voetbal in, dan moet je de conditietest halen die gebaseerd is op het mannenlichaam. Dat is afzien. Dus al zouden er straks tien meiden in de top zitten, maar die stromen niet door naar het betaald voetbal, dan kan de conditietest daar een reden voor zijn.   

Voel jij je dan ook een rolmodel?
Die vraag krijg ik natuurlijk vaker. Ik ben best wel egoïstisch, in die zin dat ik een topsporter ben en naar het betaald voetbal wil. Maar ik ben mij er inmiddels van bewust dat er meiden en jongens zijn die zich met mij kunnen identificeren op wat voor manier dan ook. Omdat ze bijvoorbeeld ook een dubbele komaf hebben of dezelfde weg naar de top willen bewandelen. Ik vind het alleen maar mooi als mensen zich met mij identificeren of tegen mij opkijken. Ik krijg vaak berichtjes via Instagram van mensen die dat doen en dan stuur ik soms een shirtje op om mensen te motiveren. Ik ben niet op zoek naar die taak als rolmodel, maar ik pak het graag op. De KNVB gebruikt mij ook als uithangbord natuurlijk. Zij doen zoveel voor mij, dus al zij mij willen gebruiken om te laten zien dat het kan, dan is dat heel mooi. Ik ben een vrouw én van dubbele komaf. Als je wil kan het dus gewoon!

Het gaat in eerste instantie om kwaliteit: Werk je hard? Zit het in je? En als je dan vrouw of allochtoon bent, dan voegt dat daarna iets toe

Het is een mooie manier om anderen te stimuleren: Als ik het kan, dan kan jij het ook!
Ik heb er ook hard voor gewerkt. Dat is hetzelfde met het officierschap, er zitten gewoon niet veel allochtonen op deze functie. Maar je zal mij nooit op tv horen zeggen: Meer vrouwen! Ik ben geen feminist. Het gaat in eerste instantie om kwaliteit: Werk je hard? Zit het in je? En als je dan vrouw of allochtoon bent, dan voegt dat daarna iets toe.

Waar ben je het meest trots op?
Toen ik een jaar bij het OM werkte en opging voor de sollicitatieprocedure voor officier werd ik afgewezen. Ze vonden dat ik nog niet genoeg ervaring had en dus moest ik meer vlieguren maken. Het jaar daarna ben ik weer die strenge procedure ingegaan. Die tweede keer ging ik er, als ik erop terugkijk, als een raket doorheen, maar ik heb het als moeilijk en spannend ervaren. Op het moment dat je dan die toga aan mag trekken en kan zeggen dat je Officier van Justitie bent: Wauw! Ik ben er trots op dat ik zo’n belangrijke functie in de maatschappij mag vervullen. Ik zie het ook als een eer.

Waar ik meest trots op ben wat betreft fluiten, is dat ik geschiedenis kon schrijven omdat ik vierde official was in de Keuken Kampioendivisie. Het was voor het eerst dat een vrouw dat was. Maar daar is ook tien jaar aan vooraf gegaan. Het jaar daarvoor was ik ook geselecteerd en zou ik eigenlijk mijn debuut maken. Drie dagen voor dat debuut moest ik een conditietest doen en haalde bij een van de sprintjes 0.01 seconde te weinig. Het gevolg was dat ik teruggezet werd naar het amateurvoetbal. Dat was een ontzettend moeilijk jaar voor mij. De volgende dag moet je gewoon weer opstaan om officier te zijn.

Hoe ga je daar dan mee om?
Opstaan. Elke dag opstaan. Ik heb het nog nooit zo moeilijk gevonden om mijn bed uit te komen in de ochtend. Het was een hele zware periode wat een halfjaar heeft geduurd.

Welke ambities heb je nog?
Het is voor mij belangrijk dat we weer mogen voetballen, want ik moet vlieguren maken in de Tweede Divisie. Ik moet krakers gaan leiden en ervoor zorgen dat het achteraf niet over mij gaat. Als ik daar knal, dan kan ik aan de KNVB laten zien dat ze mij moeten promoveren naar het betaald voetbal. Daarnaast wil ik naar EK’s en WK’s voor vrouwen gaan. Ik ben in december internationaal gepromoveerd naar niveau 1, dus ik ben nog één stap verwijderd van de elite.

Heb jij tips voor anderen die dit ook zouden willen?
Ga het proberen! Ga een wedstrijdje fluiten bij je club. Geef niet op na een keer, probeer het gewoon een paar keer en zie wat de mogelijkheden zijn. Je kan daarnaast gewoon blijven voetballen. Als je het niet leuk vindt, dan vind je het niet leuk, maar dan heb je het geprobeerd. Maar misschien vind je het wel tof en wie weet wat er dan in het verschiet ligt.

Wat is jouw levensmotto of een belangrijke quote voor je?
Ik ben van het type ‘waar een wil is, is een weg’. Ik heb die omgebouwd naar: Als je hard werkt, is alles mogelijk.

Foto credits: Socrates

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *