Inspiratie,  Interview

Leiderschapsverdieper Sandra Temmerman: ”MBA heeft me wakker gemaakt om de liefde in mij weer te laten spreken”

Na jarenlang als zwemster en lifesaver op hoog niveau actief te zijn geweest, koos Sandra Temmerman er in 2008 voor om te stoppen als topsporter, daar ze meer uitdaging en nieuwsgierigheid ervaarde in haar werk bij het Olympisch Netwerk Brabant, waar ze sinds 2005 actief was. Al snel volgde de kans en uitdaging om aan de slag te gaan bij het Centrum voor Topsport en Onderwijs in Eindhoven (Het Papendal van het Zuiden). Daar ontdekte ze na enkele jaren, dat ze iets miste en dus besloot ze in 2015 de studie Executive MBA Sportmanagement te gaan volgen bij de Wagner Group. Ze deed onderzoek naar nieuw leiderschap voor de georganiseerde sport in het kader van de transitie in de sport en won daar uiteindelijk de prijs van beste scriptie mee. Maar misschien nog wel belangrijker, het vormde een springplank om zelf de beschreven leiderschapsverdieping te doorleven van ‘how to do’ naar ‘how to be’. Esther sprak met haar over deze reis, bergen, transitie(s) en pinguïns.

Kun je mij allereerst nog even terug meenemen naar de kern van je MBA scriptie (2015-2017), daar het voor jou zo’n springplank is geweest naar een verdiepende leiderschapsreis?
Ja mooie vraag en leuk om samen weer even op te halen.

Ik weet nog dat tijdens mijn zoektocht naar een onderwerp voor mijn scriptie, Philip Wagner (docent en oprichter van de MBA studie) tegen me zei “waar zit je grootste trigger in de sportwereld?”. Ik had echt een enorme trigger op het ego van de professionals die ik in de sport tegen kwam. Nu, achteraf, besef ik inmiddels dat juist die triggers veel vertel(de) over mijn eigen ego en dus de dualiteit en chaos in mezelf. Op basis daarvan werd het onderwerp voor mijn scriptie uiteindelijk geboren en dat werd: nieuw leiderschap voor de georganiseerde sport in het kader van de transitie in de sport.

Ik ging voor het onderzoek in gesprek met kennisdragers over leiderschap die van buiten de sport kwamen, om zo toegevoegde waarde naar de sport te brengen. Wat ik daarin als rode draad ophaalde, was dat we vooral leiders nodig hebben die niet alleen het intellect van het verstand inzetten maar vooral ook de empathie van het open hart. Wat juist nu heel toepasselijk kan zijn, daar we te maken hebben met een wereld die steeds dynamischer, complexer en turbulenter is, en het in die wereld niet alleen meer gaat om wat je doet, maar juist om wie je bent. Dat leiderschap, zoals Greenleaf (grondlegger dienend leiderschap) dat benoemt, gaat om een manier van zijn.

Je zegt dat je een aantal mooie kennisdragers hebt mogen interviewen. Kun je een voorbeeld noemen van een les die je heeft geïnspireerd tijdens je onderzoek? 
Jazeker. Ik heb een prachtig gesprek gehad met Herman Wijffels. Ik mocht bij hem langs komen en hij vertelde mij: ‘’het leven is ont-wikkelen. het jezelf uit de wikkels halen om bij je ware essentie te komen; je roeping”. De wikkels staan voor de spreekwoordelijke muren die we om ons hart heen hebben gebouwd waardoor de liefde niet meer vrij kan stromen en de angst zo toeneemt.

En wat heeft de MBA jou uiteindelijk gebracht?
Ik merk dat ik even moet lachen om deze vraag. Ik weet namelijk nog dat veel mensen na mijn MBA zich afvroegen wat ik ging doen. De wereld lag toch aan mijn voeten. Maar ik wist het echt niet. Ik ervaarde enerzijds een vorm van vervulling als het ging om wat ik in het leven van mezelf verwachtte. Ik had na mijn HBO studie namelijk altijd een stemmetje gehad van ‘er zit qua onderwijsniveau meer in me’. Echter na mijn HBO studie koos ik er voor om me fulltime op mijn topsportcarrière te richten. Op mijn 35e, na 10 jaar werkervaring, was er echter ruimte om deze onvervulde behoefte alsnog in te lossen. Terugkijkende was dat dus het ontbrekende puzzelstukje wat ik naar mezelf nog nodig had qua identificatie.

”Ik wist hoofdelijk wat het nieuwe leiderschap was, maar belichaamde het nog niet”

Anderzijds was de scriptie uiteindelijk een uitnodiging om de leiderschapsreis van ‘how to do’ naar ‘how to be’ in mezelf aan te gaan. Dus niet mijn opgehaalde kennis te manifesteren in de buitenwereld maar naar binnen te keren en te vertragen om mijn eigen open hart meer op te halen. Ik wist hoofdelijk wat het nieuwe leiderschap was, maar belichaamde het nog niet. Dus het heeft me het zetje gegeven om mijn lichaam in te gaan en mijn hart meer te bevrijden.

Ik gebruik ter verduidelijking graag de metafoor uit het boek ‘De tweede berg van David Brooks’, waarbij de eerste berg zo gaat over competentie, geluk en competitie. Je kiest een professionele richting, je identificeert je ermee, je wordt er goed in en bereikt er iets mee. Het gaat over carrière, aanzien en succes, waarbij de ‘ik’ zo centraal staat. Datgene wat min of meer verwacht wordt van je in het leven.

De tweede berg gaat over roeping, vreugde en dienstbaarheid.  Over je roeping leven in verbinding met anderen. Daar kan de ‘wij’ weer zo centraal staan. En daartussen zit de vallei waar je de verbinding met jezelf herstelt. De transitieperiode! Waarbij ik geloof dat iedereen een eigen eerste en tweede berg heeft om te beklimmen en dat het voor iedereen zijn eigen timing kent.

Als ik denk aan transitie, denk ik aan het afleggen van een bepaalde weg. Welke weg is die transitie?
Vier jaar geleden merkte ik dat al die hierboven beschreven rollen me namelijk niet helemaal vervulden. Dat het succes wat ik in die rollen had me niet die diepere bevrediging opleverde waar ik eigenlijk naar op zoek was.

En zo begon ik vier jaar geleden aan een reis in de spreekwoordelijke vallei. Het werd een reis waarin ik leerde mijn eigen ego beter waar te nemen, me te ontdoen van allerlei conditioneringen (lees: spreekwoordelijk veel op mijn handen zitten) om de dieper liggende angsten en gegijzelde emoties te bevrijden. Het is echt mijn hart uit de wikkels halen om de verbinding met mezelf te herstellen. Letterlijk een reis van angst naar liefde. Ont-wikkelen om zo steeds meer in liefde te kunnen zijn. Wat we in diepste essentie allemaal zijn en waar geen strijd, dualiteit of oordeel huist.

In de sport lees ik ook vaak dat we meer verbindend of autonomer willen zijn. Voor mij is dat niet iets wat we doen of aanleren, maar juist iets wat we meer kunnen zijn door ons te ontdoen van allerlei wikkels (lees: conditioneringen) in onszelf.

Ik ervaar het als een moedige reis die niet een quick fix kent, maar wel als een reis die mij die diepere bevrediging geeft. Zo ben ik op 12 jarige leeftijd mijn moeder verloren en zij stond echt voor een thuis- en familiegevoel. Doordat de emotionele veiligheid er niet kon zijn, ben ik uiteindelijk altijd van een nieuw thuis en familie gevlucht en dacht ik dat presteren in de sportwereld me zou bevredigen. De sportwereld werd een soort van familie. Het was in die tijd ook echt mijn redding, alleen het was niet het antwoord op die diepere bevrediging. Daarvoor had ik toch echt terug te keren in het verleden en mijn gegijzelde emoties alsnog te bevrijden. Inmiddels heb ik een nieuw thuis kunnen insluiten en woon ik samen met mijn vriend in Alkmaar.

Nu betreft het bij mij een verlies om een dierbare. Maar zo kun je ook emoties gijzelen rondom een werkverlies of bij een slechte sportprestatie. Ons brein haat pijn en wil die pijn van het verlies niet voelen, waardoor we juist zo vaak tegen elkaar zeggen ‘kom op, schouders eronder en door’. Dit komt naar mijn inziens veel in de sport voor.

Wat ik lastig vind in de sportwereld is dat als je niet je ‘ik’ laat zien, het lastig is om dingen voor elkaar te krijgen. Hoe zie jij die combinatie? Ik merk toch dat het een hele erge mannenwereld is, dat je vooral je armen op je borst moet slaan en moet laten zien dat je er bent. Hoe rijm jij dat met de sportwereld?
Hele terechte vraag en opmerking en ik herken die enorm (bewegingen die voor mij heel passend zijn bij het beklimmen van de 1e berg). Echter ik ben dus van mening dat het anders kan. Ik denk dan aan een filmpje van Jan Rotmans (hoogleraar transitiekunde) over pinguïns. Soms moet er een pinguïn uit de bestaande orde stappen en laten ervaren dat het anders kan. Om vervolgens er voor te zorgen dat er andere pinguïns geïnspireerd en nieuwsgierig raken om mee te bewegen.

Als ik dan lees en hoor over de misstanden in de (top)sport en de spreekwoordelijke beerput die daarbij open gaat, is het voor mij alleen maar een kwestie van tijd dat de sportwereld mensen wil zien en nodig heeft die opereren van waarden op de 2e berg, waarin het niet meer gaat om de ‘ik’ maar om de ‘wij’.

En wie is Sandra als ze uit die wikkels is? Wat ervaar je dan nu?
Ja prachtige vraag en momentum waarop je dit nu aan mij vraagt. Als je hierboven de opsomming leest, verneem je namelijk vooral wat ik allemaal gedaan heb. Dus de ‘how to do-Sandra’. Maar wie ben ik achter al deze rollen? Wie is inderdaad de ‘how to be-Sandra’?

Inmiddels voel ik me vrouw met een open hart, die een liefdevolle bedding biedt, waardoor anderen hun open hart en onbenut potentieel kunnen ophalen. 

Ik ervaar hierdoor een bepaalde mate van liefde in mezelf, waardoor ik voorbij de strijd en de dualiteit kan stappen (wij-zij) en meer kan kiezen voor eenheid. Zowel in mezelf, met de mensen om me heen, als naar de (sport)wereld toe.

”Echter ik heb inmiddels prachtige mooie andere pioniers mogen ontmoeten uit de sportwereld”

Ben jij die eerste pinguïn?
Binnen de sportwereld? Nee, gelukkig niet. Heb dat wel een tijdje gedacht tijdens mijn reis in de vallei, gezien de eenzaamheid die ik ervaarde. Echter ik heb inmiddels prachtige mooie andere pioniers mogen ontmoeten uit de sportwereld. Je ontmoet dan stap voor stap gelijkgestemden. Dat vind ik zo mooi hieraan.

Inmiddels verenigen we ons als pioniers meer en meer om vanuit de opgehaalde liefde in onszelf het andere geluid te laten klinken op situaties. Wat ook nodig is om de diepe patronen in het huidige systeem te doorbreken. Ik ben anders van mening dat we op een rotonde blijven zitten en de misstanden in de sport blijven.

En als je het dan hebt over deze transitie, wat wil je daarmee bereiken in de sport?
Dat we enerzijds meer en meer bewust worden dat transitie mensenwerk is en dat we dus zelf de sleutel in onze broekzak hebben. Dat we zelf kunnen bijdragen aan een mooiere sportwereld door onze eigen chaos te omarmen, zoals Jan Rotmans dat noemt (tip: zijn boek omarm de chaos). De beerput in de sportwereld gaat nu stapje voor stapje meer open. De grootste bijdrage die je kunt doen om een cultuurverandering te realiseren is om je eigen beerput te omarmen.

Anderzijds wil ik daarmee een transitie op gang brengen van een angst-, naar een liefdescultuur, via de mensen zelf. Dus niet nog meer beleid maken over een veilig sportklimaat, maar juist naar binnen keren en de (emotionele) veiligheid in onszelf ophalen en daar met elkaar op verbinden en het gesprek over voeren. Daar wil ik mensen mee inspireren en nieuwsgierig in maken, zodat we de groep pioniers kunnen vergroten.

Hoe denk dat je dat de sportwereld daarmee gebaat is?
What’s in it for us? Ik ben er van overtuigd dat we dan een duurzaam veilig sportklimaat krijgen, omdat we het bij de wortels aanpakken waar de onveiligheid vandaan komt. Daarnaast heb ik een overtuiging dat we, juist door deze menselijke transitie met elkaar vorm te geven, meer dan een top 10 ambitie kunnen nastreven. Daar Nederland een klein land is, bestaat de mogelijkheid om transities sneller met elkaar te realiseren dan in de grotere landen die voor ons staan op de medaillespiegel.

Als ik jou over een jaar weer tegenkom, hoe zit Sandra er dan bij? Wat is dan je situatie?
Ja goede vraag zo op het einde van het jaar. Ik vertrouw erop dat dan inmiddels mijn oude en nieuwe liefde zijn samen gesmolten en ik structureel bijdraag aan een mooiere sportcultuur. Dus mijn oude liefde voor het faciliteren van de topsport gecombineerd met mijn nieuwe liefde voor transitie als mensenwerk.

”Ik voel een roep in me om grootser bij te dragen”

Nu doe ik dat nog in kleine vorm, vrij anoniem achter de schermen aan enkele High performers. Echter ik voel een roep in me om grootser bij te dragen. Zo wil ik heel graag aankomend jaar, als ervaringsdeskundige, bijdragen aan transitietrajecten binnen sportbonden, die nu in aanraking komen met de chaos rondom hun onveilig sportklimaat.

Wat zijn in jouw ogen eigenschappen die jou op deze positie hebben gebracht en nu verder gaan brengen? Dan keer ik terug naar mijn nest van herkomst. Dat is namelijk een combinatie van twee factoren: de ontbering die ik als kind heb gehad en de hechting die ik vervolgens met mijn vader heb gehad. Toen mijn moeder overleed was er geen emotionele veiligheid. Nu als volwassene heb ik er veel voor over om deze emotionele veiligheid alsnog in mezelf op te halen om het zo door te kunnen geven. Via mijn vader leerde ik in die tijd om heel veerkrachtig te zijn en ergens hard voor te werken. Dit deed ik in de sportwereld. Dus vandaar mijn verlangen om emotionele veiligheid als dimensie toe te voegen aan een veiliger sportklimaat.

 Wat zou jij tegen je jonge zelf willen zeggen?
“Lieve Sandra, wat ben ik je dankbaar dat je de afgelopen jaren in de vallei steeds tot me sprak en tevoorschijn durfde te komen met al je emotionele pijn. Hierdoor konden we samen de reis naar minder dualiteit en strijd en meer liefde en verbinding maken.

Wat is jouw levensmotto?
Ha ha, van how to do naar how to be ;-)!

Ben ik nog iets vergeten? Ofwel wil je nog iets toevoegen?
Ja ik heb nog één toevoeging! Toen ik 3 jaar geleden nog werkzaam was bij CTO Zuid, had ik bovenstaande wijsheid en bewustzijn niet. Ik dacht dat we het super goed deden als het gaat om een veilig sportklimaat. Daarom kan ik ook met zoveel compassie kijken naar de mechanismen in het sportsysteem. Echter nu heeft veiligheid voor mij een nieuwe dimensie gekregen en ik nodig de sport dan ook uit om daarover met elkaar in gesprek te gaan en elkaar in te ontmoeten.

Daarnaast wil ik je enorm bedanken voor dit prachtige interview en je andere type vragen. Vragen die een diepere laag aanraken en waardoor we mensen met andere verhalen kunnen inspireren.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *